Een burn-out overkomt je niet zomaar. Het is wat er gebeurt als je systeem te lang heeft moeten doorgaan, in een wereld die daar weinig ruimte voor laat.
In deze blog lees je wat er in je lijf gebeurt, en waar je je op kunt richten om te herstellen. Hoe je burn-out voorkomt, lees je in mijn andere blog.
De onafgemaakte stresscyclus
Je lichaam is gemaakt voor fysieke dreiging. Een tijger. Er is gevaar, je systeem schiet in alarm, en je rent of je vecht. Door die beweging maak je de stresscyclus af. Je lijf schudt het af en komt weer terug in neutraal.
Alleen leven we niet meer zo. De dreiging van nu is abstract. Je kunt hem niet aanraken. Een lastige mail. Een deadline. Spanning in een vergadering. Je lijf reageert precies hetzelfde, maar niks zet je in beweging. Er valt niks te rennen. Dus je blijft zitten, en je gaat weer verder.
De spanning blijft hangen in je lijf. Je hoofd blijft malen. En voordat het gezakt is, komt de volgende al.
Dat is een onafgemaakte stresscyclus. En je doet daar niks verkeerd in. Zo zit een gemiddelde werkdag gewoon in elkaar. Veel zitten, veel prikkels, en weinig momenten om het los te laten.
Als het alarm nooit meer uitgaat
Eén keer is geen probleem. Je systeem kan veel hebben.
Maar het gebeurt elke dag. Tien keer per dag. Soms jarenlang. En dan stapelt het.
Je alarm gaat nooit meer helemaal uit. Je zenuwstelsel staat continu aan. Tot er een moment komt dat het niet meer kan.
Dan voelen kleine dingen groot. Wil je hoofd niet meer. Kost wat vroeger vanzelf ging nu alles.
Je lijf heeft heel lang heel hard zijn best gedaan. Nu trekt het zelf aan de rem, om je te beschermen. Daar mag je best zacht naar kijken.
Eerst rust
Wat je nu het meest nodig hebt is rust. Veel rust. Meer dan je denkt.
En dat is lastig, juist voor de mensen die hier belanden. Je bent goed in doorgaan. In wilskracht. Rust voelt als niks doen, en niks doen voelt als falen.
Wat helpt om te weten: je brein kost de meeste energie. Denken, plannen, analyseren, oplossen. Dat vraagt enorm veel van een systeem dat al op is.
Richt je dus meer op je lichaam. Zacht bewegen. Rusten. Een wandeling, de afwas, even in de tuin.
Kleine taken oppakken kan, als het oké voelt. Maar test jezelf niet steeds op je mentale capaciteit. Kan ik al een rapport lezen? Lukt dat mailtje al? Houd je mentale belasting voorlopig licht.
Doe je iets met je hoofd, laat het dan dit zijn: leren loslaten. Minder energie stoppen in alle gedachten. In de drang om het op te lossen, te begrijpen, te fixen.
Spot, voel, leid
Drie fasen helpen je om hier doorheen te bewegen. Ze geven houvast, en laten zien waar je je op kunt richten. Dezelfde drie stappen kwamen terug in de terugblik op mijn workshop bij Wonders of Work.
- Spot. Doorbreek je patroon. Merk op dat je weer aangaat. Dat je aan het malen bent, aan het pushen, aan het oplossen. Opmerken, zonder er direct in mee te gaan.
- Voel. Voel hoe het voelt in je lijf. Welke sensaties, welke emoties? Verdriet, boosheid, angst, onrust. Laat het er zijn. Je hoeft er niks mee. Juist bij burn-out is dit zo belangrijk. Je versterkt de verbinding met je lijf, en dat bewustzijn alleen helpt je zenuwstelsel al terug naar veiligheid. Het helpt je ook je grenzen te bewaken. Je lijf geeft vaak allang aan wanneer het te veel wordt. Maar onze drang naar resultaat en controle is zo groot dat die stem overstemd wordt. Door te voelen bouw je lichaamsbewustzijn op. Een vaardigheid die je helpt bij je herstel, en de rest van je leven.
- Leid. Bij burn-out betekent dit vooral: zachtjes terugkomen in regulatie. Door te bewegen. Een wandeling. Even je lijf losschudden, lekker strekken. Leer binnen je grens daarvan te genieten, en vergroot met de tijd het bewustzijn van je lichaam. Dat helpt je om je weer veilig te voelen, en om je grenzen beter te voelen, nu en later. Ook je adem helpt. Twee korte inademingen door je neus en één lange uitademing door je mond helpen je lijf te herkennen dat het kan ontspannen. Leiden gaat ook over je gedachten zachtjes ombuigen. Bijvoorbeeld:
- "Ik kan niks meer." wordt "Dit kan ik wel."
- "Ik moet sneller herstellen." wordt "Mijn lijf heeft zijn eigen tempo."
- "Ik heb gefaald." wordt "Mijn systeem heeft te lang aangestaan. Nu herstel ik."
- "Ik moet dit oplossen." wordt "Ik hoef nu niks op te lossen."
- "Ik loop achter." wordt "Dit is waar ik nu ben."
- "Daar ging het weer mis, ik voelde me gestrest." wordt focus op "En daar voelde ik me even rustig."
Het voelen uit stap 2 is emotiemanagement in z'n meest eenvoudige vorm. Voelen wat er is, zonder het weg te denken. Als je overdenkt, ondervoel je. En vaak worden de gedachten stiller zodra het gevoel eronder ruimte krijgt.
Een tip. Je gaat door een fase van ongemak. Je wilt veel meer kunnen en doen dan je lijf aangeeft. Hoe vervelend ook, ga dat gevoel niet uit de weg. Niet door je gevoel uit te zetten. En ook niet door te doen wat juist comfortabel voelt: in actie schieten, en weer over je grens gaan. Blijf bij het ongemak. Merk op hoe het voelt in je lijf, en welke emoties erbij horen.
Hoe ik je hierbij help
Als ik met mensen in een burn-out werk, in mijn burn-outcoaching, gaan we niet alles mentaal analyseren. Dat geeft nog meer belasting, en daar heb je in deze fase niks aan.
We werken met kleine handvatten. Die je helpen de goede richting op te gaan. Die je helpen mild te zijn voor jezelf. En die je helpen om jezelf uit de burn-out te navigeren. Met je lijf, niet alleen met je hoofd.
Zodat je eruit komt. En er vaardigheden aan overhoudt die de rest van je leven bij je blijven.
Coaching werkt het best naast goede begeleiding van je huisarts of bedrijfsarts. Merk je dat je die kant nog op gaat, maar zit je er nog niet middenin? Lees dan over bijna burn-out. Zorg dat je die ook hebt. Samen geeft dat je herstel de meeste steun.
Voel je dat het tijd is voor steun? Plan een gratis kennismakingsgesprek, dan kijken we samen wat jij nodig hebt. Liever eerst zelf aan de slag? Op mijn inspiratiepagina vind je mijn miniprogramma's. Klein, betaalbaar, en vaak precies wat je in deze fase helpt.